Wayback Archive, archive.org sitesinin bünyesinde olan bir hizmettir. Fakat archive.org'un aksine indirmelere izin verilmiyor. İnternetteki bütün websiteleri arşivleyen böyle bir websitenin, arşivlerin indirilmesine ve saklanılmasına izin vermemesi çelişkili bir durum değil mi? Neredeyse bütün tarihi dijital kaynakların tekeli olan bir websitenin bu tutumu ne kadar masumca? Yarın öbür gün bu website erişimi önce "destek" amaçlı aylık küçük bağış ücretli yapsa? Ya da bir gün doğrudan her dosya için ödeme istese? Bütün dijital tarihi kaynaklara ücretsiz erişimi kayıp mı edeceğiz? İşte bu sorun beni bu sitenin masumluğunu sorgulamaya itti. 

Belki de gerçekten masumlardır ve belirli sebepleri vardır. Aklıma gelen en büyük sebep bu sitelerin botlar tarafınca tekrar tekrar indirilerek websitenin sunucularıa saldırı yapmasını engellemek. Hak veriyorum, böyle önemli arşiv sitelerine sık sık saldırılar düzenleniyor. Büyük şirketler DMCA ile ulaşamadıkları hedeflerini gizlice saldırılar düzenleyerek ulaşmakta. Böyle bir durumda mantıken indirmeleri engellemek gerekir. Örneğin, web.archive.org'dan websitelerini indirmek için yapılan yazılımlar dahi hızlıca algılanıyor ve hemen erişiminiz engelleniyor. İstek limitleri normal kullanıcılar için hayli hayli yeterli olsa da bu indirme botları için bir engel. 

Peki ya herhangi bir yasal durum web.archive.org'un hemen kapatılması ve verilerin kaldırılmasına yol açarsa? Onca yedekleme boşa mı gidecek? 1 Trilyondan fazla yedeklenmiş website bir gecede yok olacak ve hiçbir yedekleme olmadığı için topluluk tarafından yeniden oluşturulabilecek alternatif bir website olmayacak. İşte bunu düşünmek beni Wayback Archive'in masum olmadığı sonucuna getiriyor. 

Ama tabi ki de archive.org'un üstlendiği görev çok kritik ve olmazsa olmaz. Bu durum ama her seferinde beni bu soruya itiyor: Masum mu Kötü mü?


Bu metnin yazılmasında hiçbir yapay zeka kullanılmamıştır, yazım/imla hataları ve anlamsız cümleler denk gelmiş olabilir.

Previous Post Next Post